Auteur:
Floris WoutersonEerder gepubliceerd in De Telegraaf
Het korte antwoord: je slaapduur herstelt vaak al binnen twee dagen, maar je interne ritme heeft soms meer dan een week nodig om bij te draaien. Vooral als je naar het oosten vliegt.
Die vraag kreeg ik onlangs van een ondernemer die regelmatig naar Azië vliegt. En hij is zeker niet de enige die dit onderschat. Want een jetlag is geen kwestie van een nachtje slecht slapen; het is een verstoring van je complete biologische klok.
Wat gebeurt er precies in je lichaam bij een jetlag?
Een recent grootschalig onderzoek van de National University of Singapore, uitgevoerd met de Oura-ring, analyseerde maar liefst 1,5 miljoen nachten slaapdata van vijftigduizend reizigers. De grootste studie tot nu toe.
De conclusie: je slaapduur herstelt vaak binnen twee dagen, maar je interne ritme en slaaparchitectuur hebben soms meer dan een week nodig. Vooral bij reizen naar het oosten is het herstel traag. En ja, dat betekent dat een trip naar Bangkok extra impact heeft: je verliest uren, en dat hakt erin.
Benieuwd hoe jouw slaappatroon er voor staat, nog voordat je het vliegtuig instapt? Doe de Slaap Performance Scan in minder dan 3 minuten.
Waarom is vliegen zelf al zo belastend voor je slaap?
Daar komt iets bij wat weinig mensen weten: vliegen is op zichzelf al stressvol voor je lichaam. De extreem lage luchtvochtigheid, wisselende luchtdruk, urenlange immobiliteit in een ongemakkelijke zithouding en de gerecyclede cabinelucht vragen allemaal iets van je systeem.
En er speelt mogelijk nog iets. Op tien kilometer hoogte heb je geen fysiek contact met de aarde en mis je mogelijk de natuurlijke Schumann-resonantie: de elektromagnetische trilling van 7,83 Hz van onze planeet die in theorie ons bioritme kan helpen stabiliseren.
Helpt grounding om sneller te herstellen?
Kleinschalige klinische studies naar grounding, letterlijk met blote voeten contact maken met de aarde, suggereren verbeteringen in ontstekingsreacties, vermoeidheid, pijn en slaap. Bij proefpersonen die geïsoleerd werden van natuurlijke elektromagnetische signalen raakte het interne ritme verstoord; een kunstmatig signaal rond 10 Hz hielp het circadiane patroon weer te synchroniseren.
Kortweg: zolang je in het vliegtuig zit, ben je afgesneden van deze subtiele aardse signalen. Zodra je landt en fysiek contact maakt met de grond, liefst in gras of zand en bij voorkeur op blote voeten, kan dat bijdragen aan ontspanning en mogelijk aan een sneller herstel van je biologische klok. Ikzelf doe dit altijd na een lange vlucht.
Wil je weten hoe gevoelig jouw ritme is voor dit soort verstoringen? De Slaap Performance Scan laat het je zien.
Hoe beperk je een jetlag concreet?
Begin vijf dagen voor vertrek je slaap- en eettijden aan te passen richting die van je bestemming: later bij westwaarts reizen, eerder bij oostwaarts reizen.
Licht is daarbij je belangrijkste wapen. Je biologische klok laat zich vooral sturen door het moment waarop je daglicht ziet. Hoe die interne klok werkt, en waarom ochtend- en avondmensen echt bestaan, schreef ik eerder.
Verder tijdens de vlucht: drink voldoende water, eet lichte maaltijden, vermijd alcohol en koffie, en beweeg regelmatig (een paar squats, bijvoorbeeld).
Mijn conclusie als slaapexpert en Slaap Performance Coach
Een jetlag voorkom je nooit volledig; je biologie reist eenvoudigweg mee op haar eigen tempo. Maar wie zijn ritme vijf dagen vooraf laat meebewegen, dag- en kunstlicht slim inzet en na de landing letterlijk contact maakt met de grond, geeft zijn lichaam een flinke voorsprong.
Ik ben oprecht nieuwsgierig: hoe pak jij lange vluchten aan? En merk je zelf verschil tussen oostwaarts en westwaarts reizen?
De Slaap Performance Scan laat je in minder dan 3 minuten zien hoe jouw slaap er werkelijk voor staat.
Goede vlucht en happy landing.
-Floris Wouterson
Slaapexpert en slaapcoach, en Europa’s eerste Slaap Performance Coach. Auteur van de bestseller Superslapen (35.000+ exemplaren, NRC 5 sterren). Bijna 20 jaar ervaring. Zijn missie: slaapperformance de standaard maken in elke serieuze ondernemersagenda.
